Co to jest nowotwór?

Nowotwór to grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji. Okres rozwoju choroby jest długotrwały, nawet kilkuletni i bezobjawowy.
Każdy rak jest nowotworem złośliwym, natomiast nie każdy nowotwór złośliwy to rak.

Rodzaje nowotworów:

Nowotwór łagodny (niezłośliwy)
Jest często otorbiony, dobrze ograniczony, charakteryzuje się powolnym wzrostem, rozprężając się uciska sąsiadująca tkanki. Jest w stu procentach wyleczalny.

Nowotwór miejscowo złośliwy (półzośliwy)
Charakteryzuje się co najmniej jedną z trzech cech: albo dużą masą tkankową uciskającą otoczenie, albo zdolnością naciekania i niszczenia otoczenia lub zdolnością wszczepiania. Nie daje przerzutów, ale mogą pojawiać się nawroty.

Nowotwór złośliwy
W tym przypadku odrywające się komórki przemieszczają się z krwią lub chłonką do innych, nawet odległych, części ciała, tworząc nowe skupiska nowotworowe tzw. przerzuty.

Rak piersi
Rak piersi to nowotwór gruczołu sutkowego. Najczęściej wykrywany jest przez kobiety (namacalnie), jako zgrubienie w piersi. Innymi objawami są m. in.: zaciągnięcie brodawki sutkowej, „skórka pomarańczowa”, wysięk z brodawki, obrzęk limfatyczny pojawiający się gdy rak zajmie drogi chłonne.
Stadium zaawansowania choroby ocenia się biorąc pod uwagę: wielkość guza, stopień zajęcia węzłów chłonnych i obecność przerzutów odległych. Są cztery stadia choroby (1-4).
Osoby, które zgłosiły się w bardzo wczesnym stadium choroby mają około 100 % szansę na trwałe wyleczenie. W stopniu drugim ponad 70%, w stopniu trzecim około 40%. Najmniejsze szanse na wygranie walki z chorobą mają pacjentki z czwartym stadium choroby. Jednak zastosowanie leczenia paliatywnego w znacznym stopniu może poprawić jakość życia, a nawet przydłużyć je o kilka lat.

Czynniki ryzyka zachorowania na raka piersi
– płeć żeńska,
– wiek (po 55. roku życia),
– występowanie raka piersi w rodzinie,
– pierwsza miesiączka we wczesnym wieku,
– menopauza w późnym wieku,
– późny pierwszy poród,
– długotrwała hormonalna terapia zastępcza lub antykoncepcja hormonalna (powyżej siedmiu lat),
– ekspozycja na działanie promieniowania jonizującego (stosowanego w celach leczniczych),
– łagodne choroby proliferacyjne ( proliferacja- rozrastanie, rozmnażanie, rozprzestrzenianie się czegoś, np. komórek) piersi,
– otyłość,
– spożywanie dużych ilości tłuszczów zwierzęcych,
– systematyczne spożywanie alkoholu,
– nosicielstwo mutacji genów BRCA1 i BRCA2.

Okoliczności ochronne:
– późną pierwszą miesiączkę,
– wczesną menopauzę,
– wczesny pierwszy poród (przed 30. rokiem życia) i karmienie piersią,
– niewystępowanie zachorowań na raka piersi lub jajnika wśród najbliższych krewnych,
– rozsądny (baz przeciążenia) wysiłek fizyczny,
– sportowy tryb życia.

Profilaktyka raka piersi
„Lepiej zapobiegać niż leczyć”
Ponieważ zachorowania na raka piersi stają się coraz częstsze, każda nieprawidłowość wykryta w piersi wymaga wyjaśnienia, aby wykluczyć jej nowotworowy charakter.

Samobadanie piersi
Kobiety, które systematycznie i dokładnie badają piersi, mają szanse na wczesne wykrycie guza o mniejszym rozmiarze i dzięki temu zwiększają szansę na całkowite wyleczenie.
Jest to jedna z najskuteczniejszych metod walki z rakiem piersi. Podstawą jest samokontrola piersi, którą powinna przeprowadzać każda kobieta po 20 roku życia. Badanie należy przeprowadzać co miesiąc, najlepiej tego samego dnia tygodnia, po zakończeniu miesiączki. Kobiety, które już nie miesiączkują, powinny badać się tego samego dnia każdego miesiąca.

Przeprowadzenie samobadania:
Stojąc przed lustrem, ze swobodnie opuszczonymi ramionami, obejrzyj swoje piersi, sprawdź, czy nie zauważasz zmian: kształtu, symetrii, położenia, wielkości, koloru lub innych , które Cię zaniepokoją.
1.png, 21kB
Obserwuj piersi z rękoma uniesionymi do góry
2.png, 22kB
z rękoma opartymi na biodrach.
3.png, 27kB
Ściskaj brodawki, obserwuj, czy nie wydobywa się z nich wydzielina.
4.png, 26kB
Pod prysznicem załóż, najpierw lewą (potem prawa rękę za głowę), ręka wolną badaj przeciwną pierś: zgodnie z ruchem wskazówek zegara, palcami, zataczaj małe kółka, przesuwaj dłoń w kierunku brodawki.
5.png, 27kB
Leżąc z poduszką pod prawym (potem lewym) barkiem z ręką pod głowa, palcami badaj pierś, jedną, potem drugą ( tak jak pod prysznicem).
6.png, 27kB
W pozycji leżąc na wznak, połóż prawą rękę (potem lewą) wzdłuż tułowia, zbadaj pachę, czy węzły chłonne nie są powiększone.
7.png, 26kB

W przypadku wykrycia niepokojących zmian należy, jak najszybciej, udać się do lekarza, który, jeżeli będzie taka konieczność, skieruje na badania specjalistyczne.

Badania specjalistyczne:
Wszystkie badania są bezbolesne, jedynie w przypadku wykonywania mammografii i biopsji odczuwa się pewien dyskomfort.

Mammografia
polega na wykonaniu serii zdjęć gruczołu przy użyciu promieni rentgenowskich. Zastosowanie jej pozwala na wczesne rozpoznanie raka piersi oraz innych, patologicznych, zmian sutka. Umożliwia wykrycie raka nawet o średnicy mniejszej niż 0,5 cm. Zalecana jest kobietom po 35 roku życia, co 2 lata, a powyżej 50 roku życia raz w roku.

Ultrasonografia (USG)
jest badaniem piersi za pomocą ultra-dźwięków. Pozwala wykryć już półmilimetrowe zmiany w piersiach. Powinno się je przeprowadzać raz do roku.

Biopsja piersi (metoda inwazyjna)
jest stosowana, jeżeli podczas wyżej wymienionych badań zostanie wykryta zmiana w piersiach. Polega na pobraniu komórek i tkanek do badania pod mikroskopem, w celu określenia charakteru zmiany w piersi.

Rodzaje biopsji:
Biopsja cienkoigłowa –
polega na nakłuciu guzka pod kontrolą mammograficzną lub ultrasonograficzną cienką igłą i pobraniu materiału do strzykawki.

Biopsja gruboigłowa –
polega na nakłuciu w znieczuleniu miejscowym guzka specjalną igłą, która wycina z guzka mały fragment tkanki, badany później w badaniu mikroskopowym.

Biopsja otwarta (chirurgiczna) –
jest to zabieg polegający na usunięciu guzka z fragmentami otaczających go zdrowych tkanek.

Rozpoznanie raka sutka może być postawione jedynie w oparciu o wynik badania cytologicznego lub histopatologicznego materiału pobranego z guza.

Oznaczenie receptora HER 2
Od tego badania zależy skuteczność podjętego leczenia, które może w ogromnym stopniu zmniejszyć ryzyko ewentualnego nawrotu choroby. Pozwala na wdrożenie najbardziej właściwego leczenia, co ma znaczący wpływ na zwiększenie szansy na dobre wyniki leczenia.

Receptor HER2
HER2 to skrót oznaczający receptor ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu 2. Znajduje się na powierzchni wielu typów komórek i określa ich reakcję na określone czynniki wzrostu. W niektórych przypadkach raka piersi, w komórkach nowotworowych występuje nieprawidłowo duża liczba receptorów HER2 i wtedy mówi się, o nadekspresji HER2.

Co to jest HER2?
Na powierzchni każdej zdrowej komórki znajduje się pewna ilość receptora HER2, dzięki czemu komórka może się prawidłowo rozwijać (rosnąć i dzielić). Czasem komórki niektórych nowotworów piersi mają nadmierną liczbę receptora HER2. Jest to tzw. nadekspresja HER2. Komórki dzielą się wtedy i mnożą bardzo szybko. Taka sytuacja wymaga natychmiastowego działania. Dlatego tak istotne jest jak najszybsze oznaczenie receptora HER2, co pozwoli na natychmiastowe podjęcie działań i dobór odpowiedniego sposobu leczenia.

Zabieg chirurgiczny
Zabieg chirurgiczny polega na amputacji piersi, w której pojawił się guz, często wraz z węzłami chłonnymi pachy po stronie operowanej. Odjęta pierś oraz pachowe węzły chłonne są badane pod mikroskopem (badanie histopatologiczne). Wynik tego badania, a zwłaszcza stan węzłów chłonnych, dostarcza informacji określających dalsze postępowanie: obserwację, lub zastosowanie leczenia uzupełniającego.
W przypadku pacjentów z nowotworem wykrytym we wczesnym stopniu zaawansowania, stosuje się leczenie oszczędzające, polegające na wycięciu fragmentu piersi (kwadrantu) wraz z węzłami pachowymi.
Metoda ta pozwala zachować pierś, ale wymaga zastosowania, trwającej około sześciu tygodni, radioterapii Inną metodą pozwalającą zachować pierś jest tzw. amputacja podskórna z jednoczasową rekonstrukcją. Podczas operacji wszczepia się protezę silikonową w miejsce po wyciętym gruczole.
Metoda ta pozwala odtworzyć pierś w trakcie tego samego zabiegu operacyjnego. Jej poważną wadą jest to, iż okolicy z wszczepioną protezą nie można już poddać radioterapii. Brak możliwości dodatkowego zastosowania radioterapii ogranicza grupę pacjentek tylko do tych z niewielkimi guzami, gdzie nowotwór nie zajął węzłów chłonnych. Radykalna amputacja jest jednak jednym z najczęściej wykonywanych zabiegów operacyjnych, dlatego też w chirurgii piersi ważnym elementem leczenia onkologicznego są zabiegi rekonstrukcyjne. Najczęściej wykonuje się je już po zakończeniu leczenia onkologicznego. Straciłaś pierś, ale ocaliłaś życie. Teraz od Ciebie zależy jaka będzie jego jakość. Nie mówię, że będzie łatwo, miło i bez problemów, ale mówię, że warto i trzeba podjąć wyzwanie.

Usunięcie piersi jest początkiem nowego życia z pewnymi utrudnieniami i ograniczeniami. Wszystkie do przeżycia.
Wiem to z własnego, ponad dwudziestoletniego, doświadczenia. Trzeba pogodzić się z faktem, że ręka po stronie operowanej może być mniej precyzyjna, słabsza, mniej sprawna.
Może wystąpić: napięcie skóry okolicy blizny pooperacyjnej, usztywnienie okolic barku, obniżenie albo uniesienie barku, skrzywienie boczne kręgosłupa, przygarbienie i odstawanie łopatki.
Usunięcie węzłów chłonnych dołu pachowego może być przyczyną wystąpienia obrzęku limfatycznego. Może, bo od nas zależy czy wyżej wymienione objawy wystąpią i w jakim stopniu utrudnią nam życie.
Jeżeli będziemy przestrzegać poniższych zaleceń, to szybko przystosujemy się do nowych warunków i będziemy żyć normalnie.

Ważne zalecenia
Należyte „traktowanie” ręki po stronie operowanej – nie należy jej obciążać i przeciążać, trzeba wysoko ją nosić (jak Napoleon), nie należy jej forsować, wykonywać gwałtownych ruchów, szarpać, uciskać wąskim mankietem, rękawem, paskiem od zegarka.

Podczas siedzenia należy opierać rękę np. na oparciu krzesła, na stole, jeżeli to możliwe trzymać na (nad) głową. Podczas snu ręka powinna być uniesiona, spoczywać na poduszce lub „klinie”. Niewskazane jest spanie na ręce po stronie operowanej, gorąca kąpiel, okłady, zastrzyki, pobieranie krwi z tej ręki itd.,

Masaż ręki – systematyczne i prawidłowe wykonywanie masażu usprawni odpływ chłonki z tkanek ręki i zapobiegnie powstaniu uciążliwego obrzęku. Zaleca się, aby dwa razy dziennie, rano i wieczorem, przez dziesięć minut, masować rękę (delikatnie ugniatać, oklepywać, głaskać) zawsze w kierunku od dłoni do barku. Ręka powinna być wtedy uniesiona, oparta np. o oparcie krzesła,

Dobrana proteza piersi – ze względów zdrowotnych (prawidłowa postawa ciała), estetycznych i dla lepszego samopoczucia, konieczne jest noszenie odpowiedniej protezy. Ich wybór, w specjalistycznych sklepach, jest naprawdę zadawalający. Proteza powinna być, pod względem kształtu, ciężaru i wielkości, taka jak zdrowa pierś,

Odpowiedni biustonosz – powinien być z najlepszej bawełny, dopasowany, nie może uciskać, ani być za luźny, powinien mieć szerokie ramiączka o wyregulowanej długości, z kieszonką na protezę.

Aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko zachorowania na raka piersi o 25%, podnosi sprawność, odporność organizmu, pomaga utrzymać prawidłową wagę ciała, sprawia zadowolenie, sprzyja zasypianiu, zmniejsza skutki zastosowanych terapii leczniczych ( chemioterapii i radioterapii). Zapewni nie tylko powrót do sprawności, ale też utrzymanie jej na długie lata. Do niej zalicza się ćwiczenia ręki w stawie łokciowym, barkowym, palców dłoni, które można wykonywać np. podczas czytanie, czy oglądania telewizji, ale też czynności dnia codziennego (zapięcie biustonosza, mycie ciała „ tą” ręką, mycie włosów, itd.), domowe porządki. Początki nie będą łatwe, ale trzeba zacisnąć zęby i ćwiczyć, ponieważ zaniechanie ruchu doprowadzi do powstania przykurczów i wady postawy. Wprowadzenie ćwiczeń o charakterze ogólnorozwojowym poprawi kondycję, a z czasem będzie powodem radości, zadowolenia i satysfakcji.

Niewskazane ćwiczenia ( należy ich unikać) – zwisy, podpory na rękach, z obciążeniem, wymagające szybkich i intensywnych zamachów, napinania mięśni bez zmiany ich długości.

Nawroty choroby
Zdarza się, że po wyleczeniu choroby nowotworowej następuje ponowne pojawienie się raka w pobliżu miejsca, z którego został usunięty. Dlatego niezbędne są regularne badania kontrolne, aby jak najwcześniej wykryć ewentualny nawrót choroby i podjąć właściwą terapię. Dotyczy to szczególnie pierwszych pięciu lat od zakończenia leczenia. Powyżej tego okresu rzadko zdarzają się nawroty raka piersi. Nawrót choroby nowotworowej może nastąpić w miejscu pierwotnego guza u 20-30% pacjentek, bez względu na zastosowaną metodę leczenia. Większość takich nawrotów choroby może być wyleczona za pomocą radioterapii.

Rekonstrukcja piersi
Są kobiety, które nie mogą pogodzić się z utratą piersi. W ich przypadku rekonstrukcja jest niezbędnym warunkiem powrotu do pełnego zdrowia i dobrego samopoczucia. Prawdą jest, że zrekonstruowanie piersi zmniejsza poczucie okaleczenia, zapewnia większy komfort życia ( można nosić bluzkę z dekoltem), zwiększa swobodę poruszania się. Rekonstrukcja coraz częściej wykonywana jest równocześnie z mastektomią, podczas jednego zabiegu. Może też być przeprowadzana w późniejszym okresie. Wybór metody zależy od specjalisty chirurgii rekonstrukcyjnej i zainteresowanej pacjentki. Rekonstrukcja może być z zastosowaniem tkanek własnych (skóra, tkanka podskórna, mięsień) lub z użyciem ekspandera i endoprotezy. Zabiegi rekonstrukcyjne kończy odtworzenia brodawki i otoczki piersiowej, które wykonuje się w późniejszym terminie.